สุภาษิต คืออะไร? รวมสุภาษิตไทย ความหมาย พร้อมตัวอย่างใช้

สุภาษิต คืออะไร รวมสุภาษิตไทย ความหมาย พร้อมตัวอย่างใช้
Reading Time: 2 minutes

ความหมายของสุภาษิต

Table of Contents

สุภาษิต คือ ถ้อยคำสั้น ๆ ที่คนโบราณใช้สั่งสอน เตือนใจ หรือให้ข้อคิดในการดำเนินชีวิต โดยมักมีความหมายเชิงเปรียบเทียบ ไม่ได้แปลตรงตัว แต่ต้องตีความจากประสบการณ์หรือเหตุการณ์ในชีวิตจริง

ลักษณะสำคัญของสุภาษิต

  • เป็นประโยคสมบูรณ์ มีข้อคิดจบในตัว
  • ใช้สอนหรือเตือนพฤติกรรม
  • มักเกิดจากภูมิปัญญาชาวบ้าน
  • ใช้ได้หลายสถานการณ์

ตัวอย่าง

  • น้ำขึ้นให้รีบตัก → เมื่อมีโอกาสควรรีบทำ
  • ช้า ๆ ได้พร้าเล่มงาม → ความรอบคอบสำคัญกว่าความเร็ว

สุภาษิต ต่างจาก คำพังเพย และ สำนวน อย่างไร

ประเภทความหมาย ตัวอย่าง
สุภาษิตประโยคสอนใจจบในตัวทำดีได้ดี
คำพังเพยเปรียบเทียบเหตุการณ์ไก่เห็นตีนงู งูเห็นนมไก่
สำนวนถ้อยคำใช้ประกอบประโยคขวานผ่าซาก

รวมสุภาษิตไทย (ก-ฮ)

สุภาษิตความหมายตัวอย่างใช้
กงเกวียนกำเกวียนกรรมย่อมคืนสนองโกงคนอื่น สุดท้ายโดนโกง
กบเลือกนายเลือกมากจนไม่ได้อะไรเลือกงานจนไม่ได้สักงาน
กบในกะลาครอบคนโลกแคบไม่เคยออกจากบ้านเลย
กว่าถั่วจะสุก งาก็ไหม้ไม่ทันการณ์ช้าเกินโอกาสหาย
กันไว้ดีกว่าแก้ป้องกันก่อนสำรองข้อมูลไว้
เก็บเบี้ยใต้ถุนร้านออมเงินทีละน้อยออมวันละนิด
เกลือเป็นหนอนคนในหักหลังข้อมูลหลุดจากทีม
เกลียดตัวกินไข่ เกลียดปลาไหลกินน้ำแกงจำใจยอมไม่ชอบก็ต้องทำ
ไก่งามเพราะขน คนงามเพราะแต่งบุคลิกสำคัญแต่งตัวไปสัมภาษณ์
ไก่เห็นตีนงู งูเห็นนมไก่รู้ความลับกันต่างคนต่างเงียบ
ไก่อ่อนประสบการณ์น้อยเด็กใหม่ยังไม่คล่อง
ใกล้เกลือกินด่างมองข้ามของดีของดีอยู่ใกล้ตัว
เข้าเมืองตาหลิ่วต้องหลิ่วตาตามปรับตัวทำตามกฎเขา
เขียนเสือให้วัวกลัวขู่ให้เกรงพูดให้เด็กตั้งใจ
ขวานผ่าซากพูดตรงพูดแรงไปหน่อย
ขิงก็รา ข่าก็แรงไม่ยอมกันเถียงไม่จบ
ขุดหลุมพรางตัวเองทำร้ายตัวเองโกหกจนโป๊ะ
ขี่ช้างจับตั๊กแตนเกินจำเป็นเรื่องเล็กใช้เงินเยอะ
คางคกขึ้นวอได้ดีแล้วหยิ่งรวยแล้วเปลี่ยน
คบคนให้ดูหน้า ซื้อผ้าให้ดูเนื้อเลือกคนดีดูนิสัยก่อนคบ
คบคนพาลพาลพาไปหาผิดเพื่อนไม่ดีพาเสียเพื่อนชวนเที่ยวทุกวัน
คว้าน้ำเหลวไม่สำเร็จสมัครแล้วไม่ได้
ความพยายามอยู่ที่ไหน ความสำเร็จอยู่ที่นั่นพยายามแล้วสำเร็จซ้อมทุกวันจนผ่าน
คิดสั้นไม่รอบคอบตัดสินใจเร็วไป
คิดหน้าไม่คิดหลังไม่วางแผนทำก่อนคิด
คดในข้องอในกระดูกนิสัยแก้ยากเตือนก็ไม่ฟัง
ฆ่าช้างเอางาเสียมากได้น้อยขายของต่ำทุน
งมเข็มในมหาสมุทรหายากมากหาแทบไม่เจอ
งูกินหางวนซ้ำปัญหาเดิม
งูๆ ปลาๆรู้ไม่จริงพอทำได้
จับปลาสองมือโลภมากทำหลายอย่างพร้อมกัน
จับแพะชนแกะมั่วทำแบบเดา
จับเสือมือเปล่าเสี่ยงลงทุนหมดตัว
ใจดีสู้เสือกล้าไว้ก่อนลองทำดู
จองหองพองขนหยิ่งพูดดูถูกคน
ชักหน้าไม่ถึงหลังเงินไม่พอรายจ่ายเยอะ
ช้า ๆ ได้พร้าเล่มงามรอบคอบค่อยทำดีกว่า
ชิงสุกก่อนห่ามโตเกินวัยรีบเกินไป
ชี้นกเป็นนก ชี้ไม้เป็นไม้เชื่อหมดทำตามทุกอย่าง
ชุบมือเปิบเอาผลงานคนอื่นเคลมงานเพื่อน
ดาบสองคมดีและเสียมีข้อดีข้อเสีย
ดินพอกหางหมูงานค้างงานกองเต็ม
ดีชั่วอยู่ที่ตัวทำผลจากการกระทำทำดีก็ได้ดี
เด็ดดอกไม้สะเทือนถึงดวงดาวกระทบวงกว้างเรื่องลุกลาม
เดินตามผู้ใหญ่หมาไม่กัดทำตามคนเก่งฟังผู้มีประสบการณ์
ตนเป็นที่พึ่งแห่งตนพึ่งตัวเองอ่านเองก่อน
ตบมือข้างเดียวไม่ดังต้องร่วมมือช่วยกันทำ
ตักน้ำใส่กะโหลกชะโงกดูเงารู้ตัวเองมองตัวเองก่อน
ตีงูให้กากินคนอื่นได้ประโยชน์เหนื่อยฟรี
ตีปลาหน้าไซซ้ำเติมแพ้แล้วยังว่า
ตีวัวกระทบคราดกระทบคนอื่นพูดแขวะ
ตัดไฟแต่ต้นลมแก้ตั้งแต่ต้นรีบหยุดปัญหา
ถ่มน้ำลายรดฟ้าทำร้ายตัวเองด่าคนแล้วเข้าตัว
ถอยหลังเข้าคลองล้าหลังใช้วิธีเก่า
ทำนาบนหลังคนเอาเปรียบใช้แรงคนอื่น
ทำดีได้ดี ทำชั่วได้ชั่วกรรมตามสนองทำดีได้ผลดี
ทองแท้ไม่กลัวไฟคนดีพิสูจน์ได้จริงก็ไม่กลัว
น้ำขึ้นให้รีบตักรีบคว้าโอกาสช่วงดีรีบทำ
น้ำพึ่งเรือ เสือพึ่งป่าพึ่งกันช่วยกันทำ
น้ำลดตอผุดความจริงเปิดเผยเรื่องแดง
น้ำท่วมปากพูดไม่ได้จำใจเงียบ
บัวไม่ให้ช้ำ น้ำไม่ให้ขุ่นประนีประนอมคุยกลาง ๆ
บัวใต้น้ำสอนไม่ได้ไม่รับฟัง
เบี้ยหัวแตกเงินน้อยค่าเล็กน้อย
ปลาหมอตายเพราะปากพูดมากเสียหลุดปาก
ปิดทองหลังพระทำดีไม่เอาหน้าช่วยเงียบ ๆ
ผักชีโรยหน้าทำให้ดูดีแก้ปลายเหตุ
ผีซ้ำด้ำพลอยซวยซ้ำเจอเรื่องซ้อน
ฝนตกไม่ทั่วฟ้าไม่เท่าเทียมได้ไม่เท่ากัน
มือไม่พายเอาเท้าราน้ำขัดขวางไม่ช่วยยังขวาง
มีสลึงพึงบรรจบให้ครบบาทออมเงินเก็บทีละนิด
รำไม่ดีโทษปี่โทษกลองโทษคนอื่นไม่โทษตัวเอง
ลูกไม้หล่นไม่ไกลต้นเหมือนพ่อแม่นิสัยเหมือนกัน
วัวหายล้อมคอกแก้ช้าเพิ่งระวัง
หนักเอาเบาสู้อดทนสู้ไม่ถอย
อาบน้ำร้อนมาก่อนมีประสบการณ์ผ่านมาก่อน
เอาหูไปนา เอาตาไปไร่แกล้งไม่รู้ทำไม่เห็น
เอาไม้ซีกไปงัดไม้ซุงสู้ไม่ได้ไปสู้คนใหญ่

สุภาษิตยอดนิยมในชีวิตประจำวัน

สุภาษิตสอนการใช้ชีวิต

  • ทำดีได้ดี ทำชั่วได้ชั่ว
  • ตนเป็นที่พึ่งแห่งตน
  • กันไว้ดีกว่าแก้

สุภาษิตเรื่องโอกาส

  • น้ำขึ้นให้รีบตัก
  • เหล็กกำลังร้อนต้องรีบตี

สุภาษิตเรื่องความพยายาม

  • ความพยายามอยู่ที่ไหน ความสำเร็จอยู่ที่นั่น
  • ช้า ๆ ได้พร้าเล่มงาม

สุภาษิตเรื่องคนและสังคม

  • คบคนพาลพาลพาไปหาผิด
  • เข้าเมืองตาหลิ่วต้องหลิ่วตาตาม

สุภาษิตตามหมวดหมู่ชีวิต

สุภาษิตเกี่ยวกับการเรียน

  • ความรู้ท่วมหัวเอาตัวไม่รอด
  • อ่านสิบรอบไม่เท่าลองทำ

สุภาษิตเกี่ยวกับการทำงาน

  • หนักเอาเบาสู้
  • มือไม่พายเอาเท้าราน้ำ

สุภาษิตเกี่ยวกับการเงิน

  • เก็บเล็กผสมน้อย
  • มีสลึงพึงบรรจบให้ครบบาท

สุภาษิตเกี่ยวกับเพื่อน

  • คบคนให้ดูหน้า ซื้อผ้าให้ดูเนื้อ
  • เพื่อนกินหาง่าย เพื่อนตายหายาก

สุภาษิตเกี่ยวกับครอบครัว

  • ลูกไม้หล่นไม่ไกลต้น
  • รักวัวให้ผูก รักลูกให้ตี

สุภาษิตไทย พร้อมคำแปลอังกฤษ

สุภาษิตความหมายEnglish
น้ำขึ้นให้รีบตักรีบคว้าโอกาสStrike while the iron is hot
กันไว้ดีกว่าแก้ป้องกันดีกว่าแก้ไขPrevention is better than cure
ทำดีได้ดีผลตามการกระทำAs you sow, so shall you reap
ช้า ๆ ได้พร้าเล่มงามความรอบคอบสำคัญSlow and steady wins the race
ตนเป็นที่พึ่งแห่งตนพึ่งตัวเองGod helps those who help themselves
คบคนพาลพาลพาไปหาผิดเพื่อนมีผลต่อชีวิตA man is known by the company he keeps

สุภาษิตที่มักออกสอบ

สุภาษิตเป็นหัวข้อที่ออกสอบภาษาไทยบ่อย ทั้งระดับประถม มัธยม และสอบเข้า โดยมักถาม ความหมาย + การใช้ในสถานการณ์

 

สุภาษิตออกสอบ ป.6

  1. กันไว้ดีกว่าแก้
  2. วัวหายล้อมคอก
  3. น้ำขึ้นให้รีบตัก
  4. ช้า ๆ ได้พร้าเล่มงาม
  5. ปิดทองหลังพระ
  6. ทำดีได้ดี ทำชั่วได้ชั่ว
  7. ตนเป็นที่พึ่งแห่งตน
  8. เข้าเมืองตาหลิ่วต้องหลิ่วตาตาม
  9. ใกล้เกลือกินด่าง
  10. คบคนพาลพาลพาไปหาผิด
  11. ไก่งามเพราะขน คนงามเพราะแต่ง
  12. เก็บเบี้ยใต้ถุนร้าน
  13. ลูกไม้หล่นไม่ไกลต้น
  14. รักวัวให้ผูก รักลูกให้ตี
  15. น้ำพึ่งเรือ เสือพึ่งป่า
  16. มือไม่พายเอาเท้าราน้ำ
  17. ปลาหมอตายเพราะปาก
  18. เดินตามผู้ใหญ่หมาไม่กัด
  19. ฝนตกไม่ทั่วฟ้า
  20. หนักเอาเบาสู้

สุภาษิตออกสอบ ม.3

  1. รำไม่ดีโทษปี่โทษกลอง
  2. น้ำลดตอผุด
  3. ตีงูให้กากิน
  4. เห็นกงจักรเป็นดอกบัว
  5. คางคกขึ้นวอ
  6. ขิงก็รา ข่าก็แรง
  7. ชุบมือเปิบ
  8. ฆ่าช้างเอางา
  9. ดินพอกหางหมู
  10. งมเข็มในมหาสมุทร
  11. จับปลาสองมือ
  12. จับแพะชนแกะ
  13. ดาบสองคม
  14. ตบมือข้างเดียวไม่ดัง
  15. คดในข้องอในกระดูก
  16. ตักน้ำใส่กะโหลกชะโงกดูเงา
  17. เด็ดดอกไม้สะเทือนถึงดวงดาว
  18. ปากว่าตาขยิบ
  19. ผักชีโรยหน้า
  20. ถ่มน้ำลายรดฟ้า

สุภาษิตออกสอบเข้ามหาวิทยาลัย

  1. กงเกวียนกำเกวียน
  2. ไก่เห็นตีนงู งูเห็นนมไก่
  3. ขวานผ่าซาก
  4. ขี่ช้างจับตั๊กแตน
  5. ชิงสุกก่อนห่าม
  6. ตีวัวกระทบคราด
  7. ตัดไฟแต่ต้นลม
  8. ถอยหลังเข้าคลอง
  9. ทำนาบนหลังคน
  10. ทองแท้ไม่กลัวไฟ
  11. น้ำท่วมปาก
  12. บัวไม่ให้ช้ำ น้ำไม่ให้ขุ่น
  13. บัวใต้น้ำ
  14. เบี้ยหัวแตก
  15. ผีซ้ำด้ำพลอย
  16. ม้าดีดกะโหลก
  17. เอาหูไปนา เอาตาไปไร่
  18. เอาไม้ซีกไปงัดไม้ซุง
  19. หาเหาใส่หัว
  20. อาบน้ำร้อนมาก่อน

สุภาษิต vs คำพังเพย vs สำนวน

ประเภทลักษณะตัวอย่างใช้แบบไหน
สุภาษิตสอนใจจบในตัวทำดีได้ดีใช้เป็นข้อคิด
คำพังเพยเปรียบเทียบเหตุการณ์วัวหายล้อมคอกใช้เปรียบสถานการณ์
สำนวนคำประกอบประโยคขวานผ่าซากใช้ขยายคำพูด

สรุปง่าย

  • สุภาษิต = ข้อคิด
  • คำพังเพย = เปรียบเทียบ
  • สำนวน = สไตล์ภาษา

แบบทดสอบสุภาษิต (Quiz)

แบบที่ 1 : ทายความหมาย

คำถาม: “วัวหายล้อมคอก” หมายถึงอะไร

A. ป้องกันก่อนเกิดเหตุ

B. แก้ปัญหาหลังเกิดเหตุ

C. รีบคว้าโอกาส

เฉลย: B

แบบที่ 2 : เลือกใช้ให้ถูก

เด็กไม่อ่านหนังสือจนใกล้สอบค่อยอ่าน

ควรใช้สุภาษิตใด

A. น้ำขึ้นให้รีบตัก

B. วัวหายล้อมคอก

C. กันไว้ดีกว่าแก้

เฉลย: B

แบบที่ 3 : จับคู่

สถานการณ์สุภาษิต
รีบทำตอนมีโอกาสน้ำขึ้นให้รีบตัก
เตรียมไว้ก่อนกันไว้ดีกว่าแก้
โทษคนอื่นรำไม่ดีโทษปี่โทษกลอง

คำถามที่พบบ่อย (FAQ)

สุภาษิตคืออะไร?

สุภาษิตคือถ้อยคำสั้น ๆ ที่ใช้สั่งสอนหรือให้ข้อคิดเกี่ยวกับการใช้ชีวิต โดยมีความหมายเชิงเปรียบเทียบ

สุภาษิตมีกี่ประเภท?

โดยทั่วไปแบ่งตามเนื้อหา เช่น สุภาษิตสอนใจ สุภาษิตเกี่ยวกับการทำงาน และสุภาษิตเกี่ยวกับสังคม

คำพังเพยต่างจากสุภาษิตไหม?

ต่างกัน สุภาษิตให้ข้อคิดโดยตรง ส่วนคำพังเพยใช้เปรียบเทียบเหตุการณ์

สุภาษิตใช้ในชีวิตจริงอย่างไร?

ใช้เตือน แนะนำ หรืออธิบายสถานการณ์ เช่น เตือนให้เตรียมตัวล่วงหน้า หรืออธิบายพฤติกรรมของคน

Related Posts