ความหมายของสุภาษิต
Table of Contents
สุภาษิต คือ ถ้อยคำสั้น ๆ ที่คนโบราณใช้สั่งสอน เตือนใจ หรือให้ข้อคิดในการดำเนินชีวิต โดยมักมีความหมายเชิงเปรียบเทียบ ไม่ได้แปลตรงตัว แต่ต้องตีความจากประสบการณ์หรือเหตุการณ์ในชีวิตจริง
ลักษณะสำคัญของสุภาษิต
- เป็นประโยคสมบูรณ์ มีข้อคิดจบในตัว
- ใช้สอนหรือเตือนพฤติกรรม
- มักเกิดจากภูมิปัญญาชาวบ้าน
- ใช้ได้หลายสถานการณ์
ตัวอย่าง
- น้ำขึ้นให้รีบตัก → เมื่อมีโอกาสควรรีบทำ
- ช้า ๆ ได้พร้าเล่มงาม → ความรอบคอบสำคัญกว่าความเร็ว
สุภาษิต ต่างจาก คำพังเพย และ สำนวน อย่างไร
| ประเภท | ความหมาย | ตัวอย่าง |
| สุภาษิต | ประโยคสอนใจจบในตัว | ทำดีได้ดี |
| คำพังเพย | เปรียบเทียบเหตุการณ์ | ไก่เห็นตีนงู งูเห็นนมไก่ |
| สำนวน | ถ้อยคำใช้ประกอบประโยค | ขวานผ่าซาก |
รวมสุภาษิตไทย (ก-ฮ)
| สุภาษิต | ความหมาย | ตัวอย่างใช้ |
| กงเกวียนกำเกวียน | กรรมย่อมคืนสนอง | โกงคนอื่น สุดท้ายโดนโกง |
| กบเลือกนาย | เลือกมากจนไม่ได้อะไร | เลือกงานจนไม่ได้สักงาน |
| กบในกะลาครอบ | คนโลกแคบ | ไม่เคยออกจากบ้านเลย |
| กว่าถั่วจะสุก งาก็ไหม้ | ไม่ทันการณ์ | ช้าเกินโอกาสหาย |
| กันไว้ดีกว่าแก้ | ป้องกันก่อน | สำรองข้อมูลไว้ |
| เก็บเบี้ยใต้ถุนร้าน | ออมเงินทีละน้อย | ออมวันละนิด |
| เกลือเป็นหนอน | คนในหักหลัง | ข้อมูลหลุดจากทีม |
| เกลียดตัวกินไข่ เกลียดปลาไหลกินน้ำแกง | จำใจยอม | ไม่ชอบก็ต้องทำ |
| ไก่งามเพราะขน คนงามเพราะแต่ง | บุคลิกสำคัญ | แต่งตัวไปสัมภาษณ์ |
| ไก่เห็นตีนงู งูเห็นนมไก่ | รู้ความลับกัน | ต่างคนต่างเงียบ |
| ไก่อ่อน | ประสบการณ์น้อย | เด็กใหม่ยังไม่คล่อง |
| ใกล้เกลือกินด่าง | มองข้ามของดี | ของดีอยู่ใกล้ตัว |
| เข้าเมืองตาหลิ่วต้องหลิ่วตาตาม | ปรับตัว | ทำตามกฎเขา |
| เขียนเสือให้วัวกลัว | ขู่ให้เกรง | พูดให้เด็กตั้งใจ |
| ขวานผ่าซาก | พูดตรง | พูดแรงไปหน่อย |
| ขิงก็รา ข่าก็แรง | ไม่ยอมกัน | เถียงไม่จบ |
| ขุดหลุมพรางตัวเอง | ทำร้ายตัวเอง | โกหกจนโป๊ะ |
| ขี่ช้างจับตั๊กแตน | เกินจำเป็น | เรื่องเล็กใช้เงินเยอะ |
| คางคกขึ้นวอ | ได้ดีแล้วหยิ่ง | รวยแล้วเปลี่ยน |
| คบคนให้ดูหน้า ซื้อผ้าให้ดูเนื้อ | เลือกคนดี | ดูนิสัยก่อนคบ |
| คบคนพาลพาลพาไปหาผิด | เพื่อนไม่ดีพาเสีย | เพื่อนชวนเที่ยวทุกวัน |
| คว้าน้ำเหลว | ไม่สำเร็จ | สมัครแล้วไม่ได้ |
| ความพยายามอยู่ที่ไหน ความสำเร็จอยู่ที่นั่น | พยายามแล้วสำเร็จ | ซ้อมทุกวันจนผ่าน |
| คิดสั้น | ไม่รอบคอบ | ตัดสินใจเร็วไป |
| คิดหน้าไม่คิดหลัง | ไม่วางแผน | ทำก่อนคิด |
| คดในข้องอในกระดูก | นิสัยแก้ยาก | เตือนก็ไม่ฟัง |
| ฆ่าช้างเอางา | เสียมากได้น้อย | ขายของต่ำทุน |
| งมเข็มในมหาสมุทร | หายากมาก | หาแทบไม่เจอ |
| งูกินหาง | วนซ้ำ | ปัญหาเดิม |
| งูๆ ปลาๆ | รู้ไม่จริง | พอทำได้ |
| จับปลาสองมือ | โลภมาก | ทำหลายอย่างพร้อมกัน |
| จับแพะชนแกะ | มั่ว | ทำแบบเดา |
| จับเสือมือเปล่า | เสี่ยง | ลงทุนหมดตัว |
| ใจดีสู้เสือ | กล้าไว้ก่อน | ลองทำดู |
| จองหองพองขน | หยิ่ง | พูดดูถูกคน |
| ชักหน้าไม่ถึงหลัง | เงินไม่พอ | รายจ่ายเยอะ |
| ช้า ๆ ได้พร้าเล่มงาม | รอบคอบ | ค่อยทำดีกว่า |
| ชิงสุกก่อนห่าม | โตเกินวัย | รีบเกินไป |
| ชี้นกเป็นนก ชี้ไม้เป็นไม้ | เชื่อหมด | ทำตามทุกอย่าง |
| ชุบมือเปิบ | เอาผลงานคนอื่น | เคลมงานเพื่อน |
| ดาบสองคม | ดีและเสีย | มีข้อดีข้อเสีย |
| ดินพอกหางหมู | งานค้าง | งานกองเต็ม |
| ดีชั่วอยู่ที่ตัวทำ | ผลจากการกระทำ | ทำดีก็ได้ดี |
| เด็ดดอกไม้สะเทือนถึงดวงดาว | กระทบวงกว้าง | เรื่องลุกลาม |
| เดินตามผู้ใหญ่หมาไม่กัด | ทำตามคนเก่ง | ฟังผู้มีประสบการณ์ |
| ตนเป็นที่พึ่งแห่งตน | พึ่งตัวเอง | อ่านเองก่อน |
| ตบมือข้างเดียวไม่ดัง | ต้องร่วมมือ | ช่วยกันทำ |
| ตักน้ำใส่กะโหลกชะโงกดูเงา | รู้ตัวเอง | มองตัวเองก่อน |
| ตีงูให้กากิน | คนอื่นได้ประโยชน์ | เหนื่อยฟรี |
| ตีปลาหน้าไซ | ซ้ำเติม | แพ้แล้วยังว่า |
| ตีวัวกระทบคราด | กระทบคนอื่น | พูดแขวะ |
| ตัดไฟแต่ต้นลม | แก้ตั้งแต่ต้น | รีบหยุดปัญหา |
| ถ่มน้ำลายรดฟ้า | ทำร้ายตัวเอง | ด่าคนแล้วเข้าตัว |
| ถอยหลังเข้าคลอง | ล้าหลัง | ใช้วิธีเก่า |
| ทำนาบนหลังคน | เอาเปรียบ | ใช้แรงคนอื่น |
| ทำดีได้ดี ทำชั่วได้ชั่ว | กรรมตามสนอง | ทำดีได้ผลดี |
| ทองแท้ไม่กลัวไฟ | คนดีพิสูจน์ได้ | จริงก็ไม่กลัว |
| น้ำขึ้นให้รีบตัก | รีบคว้าโอกาส | ช่วงดีรีบทำ |
| น้ำพึ่งเรือ เสือพึ่งป่า | พึ่งกัน | ช่วยกันทำ |
| น้ำลดตอผุด | ความจริงเปิดเผย | เรื่องแดง |
| น้ำท่วมปาก | พูดไม่ได้ | จำใจเงียบ |
| บัวไม่ให้ช้ำ น้ำไม่ให้ขุ่น | ประนีประนอม | คุยกลาง ๆ |
| บัวใต้น้ำ | สอนไม่ได้ | ไม่รับฟัง |
| เบี้ยหัวแตก | เงินน้อย | ค่าเล็กน้อย |
| ปลาหมอตายเพราะปาก | พูดมากเสีย | หลุดปาก |
| ปิดทองหลังพระ | ทำดีไม่เอาหน้า | ช่วยเงียบ ๆ |
| ผักชีโรยหน้า | ทำให้ดูดี | แก้ปลายเหตุ |
| ผีซ้ำด้ำพลอย | ซวยซ้ำ | เจอเรื่องซ้อน |
| ฝนตกไม่ทั่วฟ้า | ไม่เท่าเทียม | ได้ไม่เท่ากัน |
| มือไม่พายเอาเท้าราน้ำ | ขัดขวาง | ไม่ช่วยยังขวาง |
| มีสลึงพึงบรรจบให้ครบบาท | ออมเงิน | เก็บทีละนิด |
| รำไม่ดีโทษปี่โทษกลอง | โทษคนอื่น | ไม่โทษตัวเอง |
| ลูกไม้หล่นไม่ไกลต้น | เหมือนพ่อแม่ | นิสัยเหมือนกัน |
| วัวหายล้อมคอก | แก้ช้า | เพิ่งระวัง |
| หนักเอาเบาสู้ | อดทน | สู้ไม่ถอย |
| อาบน้ำร้อนมาก่อน | มีประสบการณ์ | ผ่านมาก่อน |
| เอาหูไปนา เอาตาไปไร่ | แกล้งไม่รู้ | ทำไม่เห็น |
| เอาไม้ซีกไปงัดไม้ซุง | สู้ไม่ได้ | ไปสู้คนใหญ่ |
สุภาษิตยอดนิยมในชีวิตประจำวัน
สุภาษิตสอนการใช้ชีวิต
- ทำดีได้ดี ทำชั่วได้ชั่ว
- ตนเป็นที่พึ่งแห่งตน
- กันไว้ดีกว่าแก้
สุภาษิตเรื่องโอกาส
- น้ำขึ้นให้รีบตัก
- เหล็กกำลังร้อนต้องรีบตี
สุภาษิตเรื่องความพยายาม
- ความพยายามอยู่ที่ไหน ความสำเร็จอยู่ที่นั่น
- ช้า ๆ ได้พร้าเล่มงาม
สุภาษิตเรื่องคนและสังคม
- คบคนพาลพาลพาไปหาผิด
- เข้าเมืองตาหลิ่วต้องหลิ่วตาตาม
สุภาษิตตามหมวดหมู่ชีวิต
สุภาษิตเกี่ยวกับการเรียน
- ความรู้ท่วมหัวเอาตัวไม่รอด
- อ่านสิบรอบไม่เท่าลองทำ
สุภาษิตเกี่ยวกับการทำงาน
- หนักเอาเบาสู้
- มือไม่พายเอาเท้าราน้ำ
สุภาษิตเกี่ยวกับการเงิน
- เก็บเล็กผสมน้อย
- มีสลึงพึงบรรจบให้ครบบาท
สุภาษิตเกี่ยวกับเพื่อน
- คบคนให้ดูหน้า ซื้อผ้าให้ดูเนื้อ
- เพื่อนกินหาง่าย เพื่อนตายหายาก
สุภาษิตเกี่ยวกับครอบครัว
- ลูกไม้หล่นไม่ไกลต้น
- รักวัวให้ผูก รักลูกให้ตี
สุภาษิตไทย พร้อมคำแปลอังกฤษ
| สุภาษิต | ความหมาย | English |
| น้ำขึ้นให้รีบตัก | รีบคว้าโอกาส | Strike while the iron is hot |
| กันไว้ดีกว่าแก้ | ป้องกันดีกว่าแก้ไข | Prevention is better than cure |
| ทำดีได้ดี | ผลตามการกระทำ | As you sow, so shall you reap |
| ช้า ๆ ได้พร้าเล่มงาม | ความรอบคอบสำคัญ | Slow and steady wins the race |
| ตนเป็นที่พึ่งแห่งตน | พึ่งตัวเอง | God helps those who help themselves |
| คบคนพาลพาลพาไปหาผิด | เพื่อนมีผลต่อชีวิต | A man is known by the company he keeps |
สุภาษิตที่มักออกสอบ
สุภาษิตเป็นหัวข้อที่ออกสอบภาษาไทยบ่อย ทั้งระดับประถม มัธยม และสอบเข้า โดยมักถาม ความหมาย + การใช้ในสถานการณ์
สุภาษิตออกสอบ ป.6
- กันไว้ดีกว่าแก้
- วัวหายล้อมคอก
- น้ำขึ้นให้รีบตัก
- ช้า ๆ ได้พร้าเล่มงาม
- ปิดทองหลังพระ
- ทำดีได้ดี ทำชั่วได้ชั่ว
- ตนเป็นที่พึ่งแห่งตน
- เข้าเมืองตาหลิ่วต้องหลิ่วตาตาม
- ใกล้เกลือกินด่าง
- คบคนพาลพาลพาไปหาผิด
- ไก่งามเพราะขน คนงามเพราะแต่ง
- เก็บเบี้ยใต้ถุนร้าน
- ลูกไม้หล่นไม่ไกลต้น
- รักวัวให้ผูก รักลูกให้ตี
- น้ำพึ่งเรือ เสือพึ่งป่า
- มือไม่พายเอาเท้าราน้ำ
- ปลาหมอตายเพราะปาก
- เดินตามผู้ใหญ่หมาไม่กัด
- ฝนตกไม่ทั่วฟ้า
- หนักเอาเบาสู้
สุภาษิตออกสอบ ม.3
- รำไม่ดีโทษปี่โทษกลอง
- น้ำลดตอผุด
- ตีงูให้กากิน
- เห็นกงจักรเป็นดอกบัว
- คางคกขึ้นวอ
- ขิงก็รา ข่าก็แรง
- ชุบมือเปิบ
- ฆ่าช้างเอางา
- ดินพอกหางหมู
- งมเข็มในมหาสมุทร
- จับปลาสองมือ
- จับแพะชนแกะ
- ดาบสองคม
- ตบมือข้างเดียวไม่ดัง
- คดในข้องอในกระดูก
- ตักน้ำใส่กะโหลกชะโงกดูเงา
- เด็ดดอกไม้สะเทือนถึงดวงดาว
- ปากว่าตาขยิบ
- ผักชีโรยหน้า
- ถ่มน้ำลายรดฟ้า
สุภาษิตออกสอบเข้ามหาวิทยาลัย
- กงเกวียนกำเกวียน
- ไก่เห็นตีนงู งูเห็นนมไก่
- ขวานผ่าซาก
- ขี่ช้างจับตั๊กแตน
- ชิงสุกก่อนห่าม
- ตีวัวกระทบคราด
- ตัดไฟแต่ต้นลม
- ถอยหลังเข้าคลอง
- ทำนาบนหลังคน
- ทองแท้ไม่กลัวไฟ
- น้ำท่วมปาก
- บัวไม่ให้ช้ำ น้ำไม่ให้ขุ่น
- บัวใต้น้ำ
- เบี้ยหัวแตก
- ผีซ้ำด้ำพลอย
- ม้าดีดกะโหลก
- เอาหูไปนา เอาตาไปไร่
- เอาไม้ซีกไปงัดไม้ซุง
- หาเหาใส่หัว
- อาบน้ำร้อนมาก่อน
สุภาษิต vs คำพังเพย vs สำนวน
| ประเภท | ลักษณะ | ตัวอย่าง | ใช้แบบไหน |
| สุภาษิต | สอนใจจบในตัว | ทำดีได้ดี | ใช้เป็นข้อคิด |
| คำพังเพย | เปรียบเทียบเหตุการณ์ | วัวหายล้อมคอก | ใช้เปรียบสถานการณ์ |
| สำนวน | คำประกอบประโยค | ขวานผ่าซาก | ใช้ขยายคำพูด |
สรุปง่าย
- สุภาษิต = ข้อคิด
- คำพังเพย = เปรียบเทียบ
- สำนวน = สไตล์ภาษา
แบบทดสอบสุภาษิต (Quiz)
แบบที่ 1 : ทายความหมาย
คำถาม: “วัวหายล้อมคอก” หมายถึงอะไร
A. ป้องกันก่อนเกิดเหตุ
B. แก้ปัญหาหลังเกิดเหตุ
C. รีบคว้าโอกาส
เฉลย: B
แบบที่ 2 : เลือกใช้ให้ถูก
เด็กไม่อ่านหนังสือจนใกล้สอบค่อยอ่าน
ควรใช้สุภาษิตใด
A. น้ำขึ้นให้รีบตัก
B. วัวหายล้อมคอก
C. กันไว้ดีกว่าแก้
เฉลย: B
แบบที่ 3 : จับคู่
| สถานการณ์ | สุภาษิต |
| รีบทำตอนมีโอกาส | น้ำขึ้นให้รีบตัก |
| เตรียมไว้ก่อน | กันไว้ดีกว่าแก้ |
| โทษคนอื่น | รำไม่ดีโทษปี่โทษกลอง |
คำถามที่พบบ่อย (FAQ)
สุภาษิตคืออะไร?
สุภาษิตคือถ้อยคำสั้น ๆ ที่ใช้สั่งสอนหรือให้ข้อคิดเกี่ยวกับการใช้ชีวิต โดยมีความหมายเชิงเปรียบเทียบ
สุภาษิตมีกี่ประเภท?
โดยทั่วไปแบ่งตามเนื้อหา เช่น สุภาษิตสอนใจ สุภาษิตเกี่ยวกับการทำงาน และสุภาษิตเกี่ยวกับสังคม
คำพังเพยต่างจากสุภาษิตไหม?
ต่างกัน สุภาษิตให้ข้อคิดโดยตรง ส่วนคำพังเพยใช้เปรียบเทียบเหตุการณ์
สุภาษิตใช้ในชีวิตจริงอย่างไร?
ใช้เตือน แนะนำ หรืออธิบายสถานการณ์ เช่น เตือนให้เตรียมตัวล่วงหน้า หรืออธิบายพฤติกรรมของคน